Reklamlar


ise 3- Sosyoloji Dersleri





TOPLUMSAL GRUP VE ÖZELLİKLERİ



İnsanlar yapıları gereği, yaşamlarını başka insanlarla birlikte grup içerisinde sürdürürler.

Toplumsal grupların oluşumunda etkili olan etmenler şunlardır;

1-Bireyin doğayla ilişkisinde başka bireylere ihtiyaç duyması

2-Bireyin öteki insanlarla bir arada olmaktan sağladığı doyum



Toplumsal grup, birbirleriyle yeterli sayılabilecek bir süre etkileşimde bulunan, ortak değerleri paylaşan, ortak amaçlarını gerçekleştirmek için belli kurallara göre karşılıklı ilişkide bulunan insanların oluşturduğu topluluktur.





Toplumsal gruplar, fizyolojik ve toplumsal ihtiyaçların karşılanması için kurulur.Örneğin; aile, dernek v.b. Her toplumsal grubun kendine özgü bir amacı vardır ve grubu oluşturan üyeler bu amacın bilincinde olarak davranırlar.Grup üyelerinin her birinin diğer üyelere göre bir statüsü ve buna bağlı rolleri vardır. Ortak bir çıkar ve düşünce çerçevesinde oluşmuş gruplar, amaçlarına ulaşınca dağılırlar. Toplumsal gruplar bu özellikleri ile diğer insan topluluklarından (toplumsal yığın ve toplumsal kategoriden) ayrılırlar.Bu da, toplumsal grubun oluşabilmesi için bireyler arasında fiziksel yakınlık ve ortak özelliklerin olmasının yeterli olmadığını göstermektedir.

Toplumsal Grupların Özellikleri:

1-Toplumsal grup, hem üyelerince hem de dışarıdaki kişilerce tanınabilir.

2-Her grubun kendine özgü bir toplumsal yapısı vardır. Her üyenin bir statüsü ve grupta toplumsal tabakalaşma vardır.

3-Gruptaki her üye kendi toplumsal rolünü yerine getirerek, grubun varlığını sürdürmesine katkıda bulunur.

4-Grubun sürekliliği için karşılıklı ilişki ve etkileşim önem taşır.

5-Her grup, üyelerini yönlendiren yazılı veya yazısız normlara sahiptir.

6-Grup üyeleri belirli ortak ilgi ve değerleri paylaşır.

7-Her grubun yöneldiği hedefler vardır ve bu hedefler grubun ortaya çıkış sebebini belirtir.

8-Her grubun bir sürekliliği vardır.

Toplumsal Grupların İşlevleri:

1-Birey katıldığı grubun davranış örnekleri ve olaylara bakış tarzını benimseyerek toplumsallaşmakta ve kişiliğini geliştirmektedir.

2-Toplumsal grup değer yargıları ve tutumların değişmesinde önemli bir etkiye sahiptir. Bu etki karşılıklıdır. Bireydeki tutum değişimi grup normlarına uygun ise grubun işlevi pekiştirici, grup normu ile çelişiyorsa engelleyici olmaktadır.

3-Toplumsal grup bireyin yeme, barınma, sağlık, eğlenme gibi ihtiyaçlarını karşılamaktadır.

4-Toplumsal grup birey için bir güvence oluşturmaktadır.

Toplumsal Gruplarda Toplumsal İlişkilerin Rolü:

Toplumsal gruplar toplum dediğimiz geniş ilişkiler düzeni içinde özel yerleri olan oluşumlardır. Ancak bu ilişkiler, üyeleri yönlendiren bir takım normlara sahip olduklarından kargaşa oluşturmazlar.

Toplumsal Gruplarda Statü ve Rol İlişkileri:

Her toplumsal grupta kurallar, statüler ve roller vardır.Yazılı veya yazısız olan kurallar bireylerin yetki ve sorumluluklarını belirler.

Statüler, üyelerin grup hiyerarşisindeki konumunu ve farklılıklarını belirtir.

Roller, üyelerin sahip oldukları statü gereği kendisinden beklenen davranış kalıplarıdır. Eğer birey beklenen role uygun davranmazsa gruptan ayrılmak zorunda kalabilir.

Toplumsal Grubun Yapısı

Bir insan topluluğunun toplumsal grup sayılabilmesi için gerekli yapısal özellikler şunlardır:



Birden fazla kişinin bir araya gelmesi

Bu kişilerin ortak amaçlara yönelmesi

Amaçları gerçekleştirmeye elverişli bir toplumsal yapı oluşturmaları

Benzer gruplardan ayrı ve benzer oldukları duygusunu taşımaları...



Toplumsal gruplar toplumun yapısına göre farklılık gösterirler.Örneğin tarım toplumları ile sanayi toplumları arasında bu açıdan büyük farklılıklar vardır.Bir toplumsal grubu, büyük ölçüde içinde bulunduğu toplumsal yapı biçimlendirir. Örneğin otokraside kurallar, değer yargıları ve normlar hükümdarın isteği doğrultusunda uygulanır. Demokraside ise yetkililerce uygulamaya konulan yasa, tüzük ve yönetmelikler toplumsal beklentilerle uygunluk halinde bulunduğundan, grup üyelerinin rollerini yerine getirmeleri daha kolay olmaktadır.





TOPLUMSAL GRUP ÇEŞİTLERİ

Toplumsal gruplar, özellikle çağdaş toplumlarda karmaşık ve çeşitlidir.Bu nedenle farklı yönlerden sınıflandırılabilir.



1-Grubun süresine göre;

Geçici toplumsal gruplar

· Belirli bir iş yapmak ya da bir etkinlikte bulunmak için kısa süreli olarak bir araya gelen bireylerden oluşur,

· İş yada etkinlik bitince dağılır.

Örneğin; kamp kuran izciler

Sürekli toplumsal gruplar; grubun süresinin, grup üyelerinin ömründen daha uzun olduğu gruplardır. Örneğin; Köy



2-Grup üyelerinin sayısına göre;

Küçük toplumsal gruplar,

· Üye sayıları sınırlıdır

· Üyeleri yüz yüze ilişki içindedir.

Örnek: Çekirdek aile

Büyük toplumsal gruplar,

· Üye sayıları çok fazladır

· Üyeler arasındaki ilişki sınırlı ve resmidir

· Yüz yüze ilişkiler ikinci plandadır.

Örnek: Kent

3-Bireyin gruba katılışına göre;

Bireyin isteği dışında katıldığı gruplar;

· 1-Birey kendi isteği ile değil doğal yoldan gruba katılmıştır.

Örneğin; yeni doğmuş bir bebeğin aileye katılması

· Birey bu şekilde katıldığı toplumsal grup üyeliğinden ayrılamaz (Hısımlık, Türk’lük gibi)

Bireyin isteği ile katıldığı gruplar;

· Birey kendi isteği ile katılmıştır. (kazanılmış üyelik de denir.)

Örnek, Bir derneğe üye olmak

· Birey bu şekilde oluşan üyelikten ayrılabilir.

Örneğin; köy toplumsal grup üyeliğinden kent toplumsal grup üyeliğine geçilebilir.

4-Grubun kuruluş biçimine göre;

Resmi olan toplumsal gruplar:

· Yetkili organlarca oluşturulmuş, yasa, tüzük ve yönetmeliklere göre yönetilen, yetki ve sorumluluğu belli gruplardır.

Örneğin okul müdürlüğünde çalışanlar

Resmi olmayan toplumsal gruplar;

· Genellikle küçük toplumsal gruplardır.

· Farklı nedenlerle oluşurlar.

Örneğin arkadaş grupları.

5-Toplumsal ilişki tipine göre;(Amerikalı Sosyolog Charles Horton Cooley’ye göre)

Birincil toplumsal gruplar;

· Aile arkadaşlık, komşuluk ve köy gibi gruplardır.

· Bu gruplarda bireyler birbirlerini yakından tanırlar.

· İlişkileri yüz yüze, duygusal temele dayanır ve resmiyetten uzaktır. Bu nedenle bu gruplara resmi olmayan gruplar da denebilir.

· Bireyler arası ilişkileri töre, din, gelenek ve görenekler yönlendirir.

· Bu gruplarda toplumsal kontrol güçlü ve etkilidir.

İkincil toplumsal gruplar;

· Üyeler birbirlerini yakından tanımazlar.

· Bireyler arası ilişkiler resmi ve mesafelidir.



İlişkilere çıkar duygusu egemendir.

Üyeler arası hak ve yükümlülükleri yasalar, tüzükler, yönetmelikler, genelgeler, sözleşmeler belirler.

Dernekler, sendikalar v.b.





BİRİNCİL VE İKİNCİL TOPLUMSAL GRUPLARIN KARŞILAŞTIRILMASI

BİRİNCİL TOPLUMSAL GRUPLAR:İKİNCİLTOPLUMSAL GRUPLAR:GRUP ETKİNLİKLERİ

Grup üyeleri geniş bir alanda birçok etkinlik içinde yer alır

Grup üyeleri dar bir alanda az sayıda, farklı, karmaşık etkinlikler içinde yer alır.





GRUP HİYERARŞİSİ Grupta hiyerarşi yoktur. Açık şekilde tanımlanmış bir hiyerarşi vardır





GRUBA KABUL EDİLMEGenellikle kişisel etkilenme yoluyla gerçekleşir.Seçici davranılır. Açık şekilde tanımlanmış görevleri gerçekleştirebilecek yetenekte olabilme koşulu aranır.





GRUP ÜYELERİ ARASINDAKİ İLİŞKİLERİN NİTELİĞİ

Birincil ilişkiler egemendir.

Üyeler birbirlerini tanır. (kişisel, gayrı resmi, yüz yüze, uzun süreli ilişkilerdir.)



İkincil ilişkiler egemendir.

Üyeler birbirlerini tanımaz.

(resmi, mesafeli, değişken süreli, genellikle kısa süreli ilişkilerdir.)





GRUP İÇİNDE HAK VE YÜKÜMLÜLÜKLERİN BELİRLENİŞİ

Töre, din, gelenek, görenek yoluyla belirlenir.

Yasa, tüzük, yönetmelik, genelge, sözleşme yoluyla belirlenir.





ÖRNEK GRUPLAR

Aile, arkadaşlık, komşuluk, köy v.b.

Dernekler, resmi ve özel çeşitli kuruluşlar, sendikalar, siyasi partiler v.b.





6-Toplumsal dayanışmanın türüne göre: (Alman Sosyolog Ferdinand Tönnies’e göre):

Cemaat: Irk, etnik köken ve kültür bakımından farklılaşmamış kişilerden oluşan “biz” duygusunun hakim olduğu insan topluluğudur. Bu topluluk klan gibi küçük, köy gibi daha büyük bir toplumsal grup olabilir.Cemaatin özellikleri:

· Ortak yaşamı paylaşacak olan bireylerin topluluğa yoğun duygusal bağlarla bağlanmış olması

· Topluluğun üyelerini sıkı bir denetim ve gözetim altında bulundurmasıdır. Aşiretler, akraba grupları

Not: Kimi sosyologlar bu görüşe karşı çıkarak cemaati, belirli bir bölgeye yerleşmiş ve ortak amaçların gerçekleşmesinde ortak araçları kullanmak yoluyla karşılıklı ilişkilerde bulunan bir toplumsal grup olarak tanımlarlar.Onlara göre cemaat bir toplum değil toplumun sadece örgütlenmiş bir dilimidir.

Cemiyet; toplumsal, ekonomik, kültürel, mesleki yönden yeterince farklılaşmış topluluktur. Çıkarla ilgili, akılcı ilişkilerin, yazılı kuralların egemen olduğu bireylerin “ben” duygusuyla davrandıkları, toplumsal değişmeye açık bir örgütlenme biçimidir.Örneğin; kentler, ticaret işletmeleri gibi

TOPLUMSAL TABAKALAŞMA





Toplumsal tabaka: Toplumsal özellikleri (makam, servet, güç, yaşam biçimi) bakımından birbirlerine yakın olan (birbirine benzeyen) insanların oluşturduğu bütünlüğe denir.

Ekleyen: Erguven.Net | Okunma Sayısı: 12973

Telif Hakkı Hakkında:

Bu sayfada yer alan bilgilerin her hakkı, aksi ayrıca belirtilmediği sürece Erguven.net'e aittir. Sitemizde yer alan dosya ve içeriklerin telif hakları dosya ve içerik gönderenlerin kendilerine veya yetki verdikleri kişilere aittir. Sitemiz hiç bir şekilde kâr amacı gütmemektedir ve sitemizde yer alan tüm materyaller yalnızca bilgilendirme ve eğitim amacıyla sunulmaktadır. Telif hakkına sahip olan dosyaları lütfen iletişim bölümünden bize bildiriniz. Dosya 72 saat içerisinde siteden kaldırılır.Telif Hakkı Hakkında|Editör, ziyaretçi ya da üyelerimiz tarafından eklenen hiç bir içerikten erguven.net sorumlu değildir.İLETİŞİM:[email protected]